Chomsky como humanista

imagen-activa

* Ignacio Bosque

Tradución ao galego: Adela Alonso

(Fonte: Xornal El País, 2 de maio de 2019).

Para moitos, Noam Chomsky é un coñecido experto en política internacional que pon especial énfase no papel que exerce nela Estados Unidos (EE UU). Outros pensan en Chomsky como o inspirador dun tipo de lingüística caracterizado pola abundancia de fórmulas, regras, complexos diagramas arbóreos e disquisicións técnicas que requiren un elevado grado de abstracción. Seguramente moitos destes últimos preguntáronse algunha vez: é isto a linguaxe humana?; é posible atopar ao individuo, ao falante, en tan descomunal despregue de recursos formais?; que lugar hai entre eles para o humanismo?

Non é fácil responder a estas preguntas nunhas poucas liñas, pero vou intentar facelo. Calquera momento sería oportuno para iso, pero este o é especialmente, xa que se acaba de conceder a Chomsky o Premio Fronteiras do Coñecemento da Fundación BBVA, precisamente na especialidade de Humanidades.

A linguaxe considerouse sempre un fenómeno estritamente social. Mesmo adoita caracterizalo como “un medio de comunicación”, coma se puidese poñerse no mesmo grupo que o telégrafo, o teléfono ou Internet. Existen poucas dúbidas de que o significado das verbas está condicionado pola historia e pola sociedade, pero esta visión externa ou externalizadora da linguaxe ocúltanos que é –á vez, e ata antes– o máis importante atributo cognitivo dos seres humanos. Raramente caemos na conta de que a linguaxe é o sistema interiorizado máis rico e complexo de cantos posuímos. Certamente, non o usamos tan só para comunicarnos. Empregámolo ante todo para pensar o que comunicamos, para construír razoamentos articulados, verbalizar sentimentos e expresar libremente canto somos capaces de concibir. A facultade para falar unha lingua é unha capacidade dos seres humanos, de modo que é natural preguntar en que consiste exactamente. Se a linguaxe é, como explica Chomsky, un módulo da mente, unha especie de órgano mental que medra e desenvólvese a partir de datos externos, podemos intentar pescudar as súas propiedades, especialmente se pensamos nel como un complexo sistema combinatorio de unidades discretas que dá lugar a un número ilimitado de resultados. Podemos intentar pescudar, en definitiva, que fai que as linguas humanas sexan como son.

Estas preguntas son infrecuentes. De feito, predomina esmagadoramente entre os falantes a visión externalizadora da linguaxe, da que se deduce que a lingua é un máis dos recursos que necesitamos para sobrevivir. Asumimos que temos que aprender a respectar as leis e a escribir correctamente unha carta. Entendemos que existen infraccións do código circulatorio e do ortográfico; que hai comportamentos correctos e incorrectos nas relacións sociais e no uso do léxico. Cando temos que manexarnos noutros idiomas, asimilamos este feito ao de familiarizarnos con outros costumes ou con outras lexislacións. Actuamos, en suma, coma se a lingua constituíse un máis da morea de sistemas alleos que algunha institución imponnos e que temos que dominar, queiramos ou non.

Para o falante medio a lingua está na sociedade, non na cabeza. Ata tal punto é así, que a moi poucos repararían nas preguntas que constitúen o punto de arranque da teoría da linguaxe desenvolvida por Chomsky: como é posible que unha crianza distinga a linguaxe articulada entre os milleiros de sons doutro tipo que percibe ao seu ao redor?; como é posible que aprenda en tan pouco tempo a dicir cousas que nunca dixo e a entender cousas que nunca oíu?

Hoxe sabemos ben que algunhas das respostas que se deron tradicionalmente a esas preguntas están equivocadas. Estao, sen dúbida, a idea de que o neno aprende a falar por imitación, ou por simple asociación dunhas expresións con outras, ou por asimilación do sistema lingüístico a outros sistemas cognoscitivos (aprender a contar, a deducir, a xeneralizar, etcétera). Se o neno aprendese a falar imitando aos demais, as máquinas das que hoxe dispoñemos deducirían as pautas correctas ante uns poucos miles de datos a partir de certos mecanismos indutivos. Pero ninguén aplicou nunca tales mecanismos, pola sinxela razón de que non existen.

Segundo Chomsky, os nenos aprenden a falar calquera lingua porque esta crece neles de xeito natural. A facultade da linguaxe é unha especie de forma ou de persoal na que pode encaixar calquera idioma. As construcións sintácticas que aprendemos na escola non son unidades primitivas, senón máis ben resultados de combinar, de forma sistemática e restritiva, elementos moito máis elementais e máis abstractos.

Chomsky foi criticado ás veces por non situar a sociedade no centro da súa teoría da linguaxe, o que vén ser algo parecido a criticar a un arquitecto por non facerse urbanista. Tamén foi criticado por establecer un corte radical entre a linguaxe humana e a linguaxe animal. Aínda que algúns animais poden asociar sons con significados, sabemos que non posúen máis que unha especie de “gramática de interxeccións”. Tampouco está disposto todo o mundo a aceptar que existe creatividade no uso común da lingua que non persegue fins estéticos, ou que é posible abordar a linguaxe como un obxecto natural, non só como unha entidade social. Ao desvelar esa especie de faciana oculta da natureza da linguaxe, Chomsky preséntanolo como a nosa máis valiosa posesión, un atributo que nos converte en seres dotados para o pensamento libre e creativo, en lugar de moldable ou axustado a esquemas preestablecidos.

Como fixeron Descartes ou Kant, Chomsky puxo ao home no centro do seu interese. Ten, pois, pleno sentido que se outorgue un premio internacional en Humanidades a unha das personalidades que mellor axudou a entender o que nos fai humanos.

_______________

  Ignacio Bosque é catedrático da Universidade Complutense de Madrid (xubilado) e membro da Real Academia Española.

Anuncios

FRACASOS E DIMISIÓNS

descarga (2)

* Óscar Lomba Álvarez

Fonte: Web de Óscar Lomba

Comezar polo principio implica explicar, de xeito moi resumido, que Marea de Vigo xorde como unha ferramenta de confluencia e representación política, tralo lanzamento dun manifesto. Lembro que a marca Marea de Vigo foi acuñada nunha asemblea de Anova – Irmandade Nacionalista na que eu estaba presente. Presentouse ás eleccións municipais do 25 de maio de 2015. Rubén Pérez, membro de Esquerda Unida, foi o candidato elixido como cabeza de lista, sen concorrencia competitiva, nun proceso no que desde as cúpulas dos partidos, Esquerda Unida e Anova, deron indicacións explícitas, por medio dun correo electrónico, das persoas a quen debían votar a militancia e asinantes do manifesto. A devandita candidatura estaba apoiada por Esquerda Unida e Anova, mais non por Podemos ou Equo. Naquel proceso electoral de 2015 conseguiron tres concelleiros.

Marea de Vigo sempre afirmou ser unha organización inspirada no movemento 15M. Naquela altura semellaba que pretendían representar a determinados sectores da suposta «esquerda alternativa» e intentaban proxectar institucionalmente aquel ímpeto e enerxía critica de contestación e impugnación da política tradicional. Porén seguen a ser viño vello nun odre novo. Vella política disfrazada de nova.

Creo que Marea de Vigo debe reformular moitas cousas. Aínda resoan nos meus oídos as verbas dunha das candidatas no ultimo mitin da formación. “Marea de Vigo defende a radicalidade democrática” dixo. Dicir iso cando Marea de Vigo nin sequera celebrou primarias e os postos da candidatura foron decididos caprichosamente polas cúpulas dos partidos que compoñen esa confluencia é unha mostra máis de que Marea de Vigo ten importantes eivas democráticas. E iso malia que as candidaturas municipalistas fixeron da democracia e a participación insignia das súas políticas e peza chave do seu proxecto de renovación democrática.

Agora toca reformular o proxecto. Porén esa reformulación non pode basearse en modificacións cosméticas que terminen deixando as cousas como están. Os futuros procesos de confluencia deben:

* Establecer mecanismos efectivos e mancomunados de selección das candidatas e candidatos a cargos de representación orgánicos e institucionais en procesos democráticos competitivos e con todas as garantías.

* Reformular o propio espazo e a súa estratexia de oposición a Abel Caballero, mais tamén redefinir a súa relación coa sociedade viguesa e cos movementos sociais.

Finalmente estimo que Rubén Pérez debería presentar a súa dimisión ou ben supeditar a súa continuidade, á fronte de Marea de Vigo, á celebración dun referendo presencial con votación en urna no que poida participar o conxunto da militancia e asinantes do manifesto Marea de Vigo.

Os nosos políticos teñen aversión ao verbo dimitir. Eu diría que non saben conxugalo. Fago está reflexión poucos días despois de coñecer a dimisión do líder de Marea Atlántica, Xulio Ferreiro, a quen lle honra asumir a súa responsabilidade polo fracaso estrepitoso de Marea Atlántica, aínda que pouca culpa teña diso. En moitas ocasións dá a sensación de que a maior parte dos políticos permanecen no cargo porque pensan que algún día poderían chegar tempos mellores. Ninguén asume o custo do fracaso da súa xestión. Ningún dirixente debería esquecer que a democracia ten unha forte compoñente ética e ten que basearse na virtude e nun sistema de valores sociais e morais que enchan de honestidade e decencia o exercicio do poder.

Óscar Lomba Álvarez  (Vigo 1966) Licenciado en Dereito-Económico pola Universidade de Vigo e Diplomado en Maxisterio pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi colaborador de Radio Piratona. Ex-vicepresidente da Cooperativa Árbore. Ten colaborado cos seguintes medios: Coiote, Diario 16 de Galicia, A Nosa Terra, A Peneira, Kalaikia, Galicia Hoxe, Xornal de Galicia, A Trabe de Ouro, La Voz de Galicia, Atlántico Diario, El Correo gallego, Tempos Novos, El Foro Metropolitano, Pensamiento Crítico e Tribuna Socialista.

Pensións de xubilación

Resultado de imagen de imagen pensiones de jubilación

* Xurxo Rodríguez Pérez

Son moitas e multitudinarias as mobilizacións periódicas dos pensionistas reclamando como dereito unha contía de xubilación digna e de cobertura universal.

Algúns piden unha reforma constitucional que inclúa un novo artigo cuxa redacción blinde probablemente algún tipo de indexación que prevexa a suficiencia de rendas en termos de poder adquisitivo das pensións e o carácter imprescritible da súa permanencia.

O caso é que o sistema de pensións en vigor no Estado español é o chamado contributivo e de reparto. E paso a aclaralo. O de contributivo quere dicir que as pensións públicas páganse coas cotizacións sociais dos salarios e dos empregadores e de reparto significa un vínculo de solidariedade interxeracional no que os traballadores activos de cada momento pagan coas súas cotizacións o pasivo das pensións coetáneas.

Noutros termos, o factor sostibilidade das pensións presentes e futuras dependerá do saldo demográfico neto da taxa de reposición, que hoxe dá como resultante unha poboación lonxeva e envellecida, combinado cos valores da taxa de emprego ou se se prefire de desemprego que en en este último suposto son moi elevadas.

Desta interactuación de factores adversos resultan unhas pensións ameazadas.

Retomando o punto de partida, o sistema de pensións contributivo e de reparto hoxe non pode garantir unhas pensións públicas, universais e suficientes, sostibles no tempo. Menos aínda en canto a públicas e suficientes nun mercado fortemente segmentado ao lado do demandante de rendas salariais, que ao cabo se resumen en dúas categorías á súa vez tamén moi estratificadas: insiders e outsiders.

Os primeiros, en moitos casos, antigos empregados no sector público da economía. Os segundos, vidas laborais intermitentes, descontinuas, curtas, ás que o sistema actual ofrece, no mellor dos casos, unhas rendas mínimas non contributivas. Estas son algunhas da variables endóxenas do modelo español.

Algúns suxiren manter o sistema público substituíndo a variable contributiva ou de cotización por outra de exacción fiscal, isto é, financiamento mediante impostos, ben de carácter xeral, por exemplo impostos indirectos, ou ben impostos máis selectivos e progresivos ou recargas fiscais, impostos ad hoc, ou algunha combinación destes, cando menos para os chamados programas focalizados das non contributivas e outros parcialmente asimilados.

Na miña opinión, o único que pode cambiar a situación a futuro dentro do modelo vivente é reverter a tendencia da taxa de reposición demográfica e unha forte inxección de investimento (público?) que xere a contía de emprego suficiente para equilibrar ou compensar a relación entre cotizantes e dereitos pasivos.

Finalmente, todo isto queda en boa medida a expensas da evolución mutifactorial da variable exóxena, que resumimos na expresión “economía globalizada”.

É nesta economía aberta onde haberá que dilucidar a cuestión para intentar achar a integridade á formulación do problema.

Xurxo Rodriguez Pérez é activista social e membro da asociación A.C.G. NOFU (Asociación Cidadá Galega NO OLLO DO FURACÁN). Tamén ten colaborado con diversas emisoras de radio como xornalista e analista político. Publica artigos de opinión sobre temática diversa no seu popular blog Distopías 18 

complemento-por-maternidad-2

Entrevista a David Jimenez, autor do libro “O DIRECTOR”

9788417678081

O DIRECTOR, David Jiménez: “O meu libro é unha inmolación profesional, pero sería covarde non escribilo”

O xornalista David Jiménez narra en ‘El director’ (Libros do KO) a súa experiencia á fronte do diario ‘El Mundo’.

MADRID 25/04/2019

FONTE: publico.es HENRIQUE MARIÑO

Tradución ao galego: Alberte Cid García.

David Jiménez (Barcelona, 1971) foi correspondente en Asia durante case vinte anos, ata que, durante unha estancia en Harvard para estudar a transición dixital da prensa, o seu editor encargoulle a dirección do diario onde comezara como bolseiro. Entrementres, cubriu guerras e revolucións, desastres naturais e provocados polo home, léase Fukushima. Tras publicar tres libros coas súas experiencias orientais, describe as súas vicisitudes durante o ano que durou á fronte do xornal El Mundo como director (Libros do KO).

A que montou?

Esperaba facer ruído, porque é un libro polémico que denuncia cousas que en moitos casos permaneceran ocultas ata agora, pero non tanto. Creo que contribuíu o período electoral e que o tema dos medios estea de actualidade.

Algunhas críticas apuntaron que empezoñaba a campaña electoral porque dáballe munición a algúns partidos, como Podemos ou Vox.

Se lle dá munición a dous partidos tan opostos, se cadra significa que di algo interesante. Eu non tiña nin idea do adianto electoral. A data de publicación estaba programada para unha data e coincidiu coa campaña. Quixen que fóra un libro apolítico, porque todos os partidos reciben a súa parte. Aínda que os xornalistas reciben aínda máis, o que fixo que a obra sexa percibida como unha novidade.

Os xornalistas dedicámonos a criticar a todos os demais, pero nunca fixeramos o exercicio de mirarnos a nós mesmos, abrir as fiestras e airear as miserias propias”

Dedicámonos a criticar a todos os demais, aínda que nunca fixeramos o exercicio de mirarnos a nós mesmos, abrir as fiestras e airear as miserias propias. É curioso que o xornalismo se dedique a desvelar as dos outros, mais nunca as súas. O grado de corporativismo reflícteo esta frase que chegaron a dicirme algúns colegas: “Non tes dereito a escribir ese libro”. Críanse inmunes ás críticas, pero por que non se vai a contar o que pasa na redacción?

Sería parecido un libro sobre outro xornal escrito por un dos seus exdirectores?

Moi parecido. Sobre todo, da prensa tradicional. Compartín vivencias con eles e son practicamente as mesmas. As presións, ataduras e relacións co poder económico son similares, así como o mundo das redaccións. Os personaxes que se crean nelas son coincidentes, así como as dinámicas, as faccións e as loitas internas. Pasa en todas as empresas, pero un xornal é máis competitivo que calquera outra, porque o teu traballo é público e exponse todos os días. Iso fai que as rivalidades, en moitos casos, adquiran unha toxicidade maior que noutros oficios.

Por iso é polo que emprega alcumes para citar a excompañeiros, porque lle importa máis a figura que o nome ou porque cre que aportaría pouco ao lector non iniciado?

Os protagonistas –políticos, empresarios, xornalistas e membros da monarquía– saen con nomes e apelidos. Protexo con pseudónimos á xente que aínda traballa no diario. Un dos grandes erros na interpretación do libro é que hai colegas que creen que está escrito por un xornalista para os xornalistas. Encántame que me lean, porque pode abrir un debate importante na profesión, pero eu escribino pensando na miña nai, no carpinteiro, no taxista, no avogado…

Non truncaría a vocación dalgún estudante?

É mellor que se cheguen ao oficio cun golpe de realidade e cunha dose do que se van atopar.

Cousa que vostede non fixo cando regresou ao xornal tras case vinte anos fóra.

Se eu lese este libro antes de volver, probablemente aínda sería director do xornal El Mundo. Encantaríame lelo como estudante de xornalismo, porque me faría ver unha realidade máis aló das películas de Hollywood como Spotlight (En primeira plana, filme dirixido por Thomas McCarthy e escrito por McCarthy e Josh Singer) ou The Post (Os arquivos do Pentágono, filme dirixido e producido por Steven Spielberg, cun guión escrito por Liz Hannah e Josh Singer), onde o final é feliz e os xornalistas sempre triunfan. Esa non é a realidade de España, onde a prensa é sometida a presións que non se dan noutros países.

De verdade cre que en Alemaña, Francia, Reino Unido ou Estados Unidos non reciben presións?

O poder intenta influír na prensa en todos os lugares. A min, que vivín noutros países e noutros ambientes xornalísticos, resultaríame absolutamente inimaxinable que a secretaria de Estado chamase ou escribise a un medio como The New York Times para queixarse dunha viñeta humorística. Isto pasoume a min [por unha viñeta de Gallego y Rey que relacionaba ao expresidente Rajoy coa corrupción].

Tamén o fan os da oposición.

Fano todos, sen excepción. Eu sentín orgullo o día que me chamaron os dirixentes de todos os partidos para queixarse. Díxenme: “Algo fariamos ben”. A crítica que menos acepto das que se poidan facer ao libro é a de “Vaia sorpresa, había presións!”. Porque non se trata de presións: estamos falando de chamadas de despachos que lle custan a carreira a profesionais, de premiar a xornalistas afins en faladoiros e de castigar co despedimento e a precariedade a quen non pasan o aro, de choiva de diñeiro á prensa tradicional a cambio de ocultar informacións comprometedoras para grandes empresas do IBEX?

“Eu son de extremo centro: non encaixo en trincheira ningunha”

En España, os xornalistas terminamos normalizando todo iso, de aí o de “vaia sorpresa!”. É o mesmo defecto da política, que acaba normalizando o que non é normal.

Pecou vostede de adamismo? É un relato adamista?

Eu intentei escribir un relato persoal da miña vivencia á fronte de El Mundo, pero quizais o orixinal sexa que a persoa que ocupa ese lugar levaba dúas décadas como correspondente, completamente afastado dos despachos e sen o teléfono de ningún empresario ou político. Caín como un extraterrestre nun gran centro de poder, como é o despacho do director de El Mundo, e esa visión é o valor do libro.

Foi un inxenuo?

Se tes en conta o chute de romanticismo que un recibe cando exerce como correspondente a dez mil quilómetros e só se ten que preocupar por enviar a súa crónica e dar voz a xente que atravesa dificultades, pois si, en certo xeito cheguei como un ´pardillo´. O problema é que os directivos percíbente como alguén que está completamente despistado e que vai ser moi manexable.

Que pesou máis: ese afastamento ou desarraigamento, carecer de experiencia directiva e para liderar equipos ou, quizais, a falta de coñecemento do medio?

Tiña varios hándicaps. Eu non era da redacción. Aínda que levaba vinte anos traballando no xornal El Mundo, era un outsider. Non tiña experiencia na xestión de equipos e, de súpeto, tiven que dirixir a trescentos xornalistas que sufriran varios ERE, baixadas de soldo e recortes. Estaba preparado para ser director cando cheguei o primeiro día, un 25 de maio de 2015? Eu creo que non.

Pero sostén –do mesmo xeito que lle comentou un directivo– que o último día na empresa, si.

Porque logo dun ano de intrigas, de presións, de pelexarme cuns e con outros, de apagar incendios, de coñecer unha redacción de cerca… En resumo, tras vivir un mestrado apresurado na materia, si creo que estaba preparado para dirixir un xornal. Porén, entón xa non era a persoa ideal, porque os directivos xa concluíran que non me ía a deixar manexar.

Cre que lle veu grande o cargo?

[Silencio] As desvantaxes na dirección son evidentes, pero tiña unha grandísima vantaxe: era completamente libre para actuar e tomar decisións, tanto a nivel interno como externo, porque non tiña atadura ningunha nin debía ningún favor a políticos ou empresarios. Esa falta de contaminación compensaba algunhas das carencias e, nun mundo ideal, recibiría o tempo, os medios e o apoio da empresa para levar a cabo o meu proxecto, mais nada diso produciuse.

En realidade, nunca se sentiu cómodo no posto nin no ecosistema.

Non, porque eu non era unha persoa de redacción. Funme moi novo de correspondente e a parte institucional do cargo facíalleme bastante insoportable: ir a actos, ter que relacionarche con persoas que moitas veces non me resultaban interesantes, etcétera. Sentíame moito máis preto dos xornalistas, dos fotógrafos ou dos maquetadores que dos directivos, dos políticos e dos grandes empresarios do IBEX. Nese sentido, é o relato dun extraterrestre nun mundo que non lle pertence.

Quen se equivocou máis: a presidencia ao propoñerlle o cargo ou vostede ao aceptalo?

Foi todo un gran malentendido: nin eu era o director que eles buscaban nin eles eran os directivos ou editores que eu necesitaba para facer o meu traballo.

Por que xornalista?

Tiven sempre unha gran curiosidade por todo o que me rodeaba. De neno era moi calado e gardábamo todo.

Non era preguntón?

Era curioso, pero moi tímido. No xornalismo descubrín un xeito de poder explorar esa curiosidade e, ademais, contala. Cando un é novo, sempre hai unha anaco de romanticismo.

Como director descubrín que non son unha persoa de despachos. A miña aspiración é non volver ocupar un”

A idea de participar nunha profesión que se dedica moitas veces a contar cousas que se ocultan, a denunciar inxustizas e, aínda que soe manido, a levar a miles de lectores a historia de xente que vive nun lugar remoto en conflito a quen ninguén lle fai nin petuñeiro caso. Todo iso atraíame moitísimo.

Pero de mozo houbo unha iluminación? Algunha influencia familiar?

Na miña casa sempre houbo moita prensa. O xornal era un elemento omnipresente.

A que se dedicaban?

A miña nai estudou Psicoloxía e o meu pai foi desde pintor ata policía.

Primeiro pintor e despois policía…

Si. E logo, empresario e moitas outras cousas.

Desde que chegou á redacción como bolseiro, fervíalle o cu na cadeira.

Eu fun un inadaptado na redacción desde o primeiro día. Levaba moi mal a disciplina, os horarios, os peches [das edicións do xornal], as faccións e as loitas internas. Como non me enviaban a sitios –como eu quería–, nas miñas vacacións íame a lugares nos que estaban pasando cousas. Entón chamaba aos redactores xefes e mentíalles: “Oe, mira que casualidade, xusto estaba de fin de semana por aquí e pasou isto. Se queres mándoche unha crónica”. Tiña moitísima fame de saír á rúa e non me gustaba estar na oficina editando ou aguantando a xefes que moitas veces estaban fartos de min. Buscaba calquera escusa para facer reporteirismo, ata que ao final decidín que na redacción non ía cumprir as miñas expectativas do que tiña que ser o xornalismo.

Pablo Iglesias non soubo liderar Podemos, deixou escapar a compañeiros con talento e rodeouse de xente que lle di o que quere escoitar”

E un día entrei no despacho do director, Pedro Jota, e díxenlle: “Só hai un sitio onde non tes correspondente: Extremo Oriente”. Nunca estivera alí nin coñecía nada, pero era o único lugar onde percibía que había un oco. Ao final, tireime dezaoito anos cubrindo guerras, conflitos e revolucións, podendo facer o xornalismo que me gustaba, o que sempre agradecerei ao diario.

Que se levou de todo aquilo?

A miña experiencia como correspondente cambioume non só como xornalista, senón tamén como persoa. Fíxome máis pesimista e negativo. É coma se un levase unha mochila e cada conflito ou desgraza que cubría fosen unha pedra que alguén me metía dentro, facendo cada vez máis pesada a viaxe. Nunha guerra, ves a veciños que levan décadas sendo amigos e forman parte dunha comunidade que parece funcionar. Os seus fillos xogan xuntos ao fútbol e, de súpeto, un día estanse degolando por unha idea. Ese lado escuro que todos temos cambia a túa percepción da condición humana.

A volta das dúas Españas e dos extremismos é moi preocupante. Unha vez que cruzas a fronteira, o risco de non controlar eses odios aumenta”

Decátaste de que somos capaces de cruzar unha fronteira interna que hai en nós e de comportamos dun xeito que nin nos imaxinamos. Aínda que tamén hai luces, ese lado escuro, cando cobres ese tipo de informacións, vaise acentuando en ti e acaba pesando demasiado. Por iso, penso que chega un momento en que tes que deixar de facelo.

Non fai falta ir tan lonxe para atoparse con guerras fratricidas.

Por iso é tan preocupante o que vivimos: a polarización, a volta das trincheiras, as dúas Españas, os extremismos… A xente non se decata de ata que punto, unha vez que cruzas unha fronteira, o risco de non controlar eses odios aumenta. Paréceme inexplicable que nun país que o viviu tan recentemente haxa xente tan irresponsable como para avivar todas esas cousas.

Considera a Pablo Iglesias un populista de esquerdas. Parécelle máis populista ou máis de esquerdas?

Pablo Iglesias ten un problema de coherencia entre o que predica e o que fai. Asumo que os políticos teñen boas intencións para o país e para a cidadanía, non que son uns seres malvados que queren facer dano, pero dáme a impresión de que o líder de Podemos perdeu unha grandísima oportunidade. Tivo un momento no que xerou moita ilusión entre a xente que estaba –con razón– indignada, aínda que logo decepcionou, porque non cumpriu co que en teoría mantén. É máis de esquerdas que populista? No seu partido hai receitas que xa se aplicaron en moitos países e non funcionaron, como en réximes comunistas onde eu exercín como correspondente. Digamos que en Podemos hai un sector máis moderado e outro…

Había. Pregunto, claro.

Había, porque o purgaron como se fai nalgún deses sitios… Iglesias non soubo liderar Podemos, deixou escapar a compañeiros con talento e rodeouse de xente que lle di o que quere escoitar.

O PP avellentouse coa renovación, valla a paradoxo, de Casado?

Sempre formou parte do á máis conservadora do Partido Popular. Xa Aznar, hai moitos anos, cando lle preguntaban canto de dereitas era, dicía: “Espérate a ver a Pablo Casado”. Paréceme ben que todo o mundo defenda as súas ideas, pero aquí estamos vivindo unha urxencia existencial: el sabe que se nas eleccións xerais saca un pésimo resultado e as tres dereitas non suman, probablemente téñase que ir á súa casa moi novo. Que fixo entón, dun xeito estratéxico e, en moitos casos, cínico? levou ao PP máis á dereita para que o votante de Santiago Abascal suscítese: “Bo, non me fai falta votar a Vox que porque o meu partido de toda a vida xa é Vox”.

Cre que Casado forzou a máquina retrógrada, que esaxera ou que é realmente así?

Cando era director de El Mundo, comín con el e deume a impresión de que era unha persoa máis moderada e razoable, pero creo que está sobreactuando ao ver que a súa carreira política está en xogo. Porén, tomou unha decisión que vai ter un resultado contrario ao que el pensa, porque en España as eleccións gáñanse no centro.

Canta culpa teñen os xornalistas do ascenso de Vox?

Non creo que o principal culpable sexa o xornalismo. Eu atribuiría como principal culpable do ascenso de Vox ao que pasou en Catalunya. Iso proporcionoulles o caldo de cultivo para medrar. No entanto, unha vez que conseguen aferrarse á crise catalá para espertar un nacionalismo que estaba durmido no resto de España, é verdade que moitos medios fan un moi mal traballo xornalístico. Porque se converten en altofalantes de Vox sen cuestionar –cos suficientes datos e información– falacias, propaganda e discursos intolerantes que non están baseados en cifras.

Moitos medios convertéronse en altofalantes de Vox sen cuestionar os seus falacias, a súa propaganda e os seus discursos intolerantes”

Cando Vox fala do crime en España, o xornalista ten que replicarlle que está descendendo e que vivimos nun dos países máis seguros de Europa. Cando Vox culpa aos inmigrantes deses crimes, o xornalista debe esgrimir as estatísticas do INE e dicirlle que o seu argumento non se sostén.

Unha bandeira que empezou a ser axitada por Rosa Díez (UPyD) e Albert Rivera (Cidadáns).

Nunca compararía a Cidadáns con Vox.

Refírome á estratexia de contrapor o nacionalismo española fronte ao soberanismo catalán para medrar politicamente.

Porque o independentismo púxollo en bandexa aos partidos que utilizan o nacionalismo español para crecer.

Retroaliméntanse?

Ao nacionalismo catalán nada lle vén mellor que un nacionalismo español que sexa intolerante, agresivo e irrespectuoso. Para lograr a independencia, a estratexia dos partidos soberanistas consiste en dicir: “Os españois son autoritarios, fascistas e represores”. Non dubido que haxa persoas así, pero esa non é a realidade de España como país. Agora ben, se douscentos radicais fascistas montan un pollo durante unha manifestación, fanlles unhas fotos e logo publícanse nos medios cataláns como un estereotipo de España, iso é unha manipulación. A mesma que pode facer Vox noutros contextos.

Se non fose xornalista nin se chamase David Jiménez, a quen votaría nas xerais?

Levo moitos anos facendo algo que provoca o enfado de familiares e amigos: votar en branco. Chámano “o voto inútil”, aínda que eu respóndolles que é un voto moi útil. Eu estou a favor do sistema “malia crer que necesita unha rexeneración” e de que me dean a oportunidade de votar, pero dos partidos que existen non conseguín atopar a ningún que me represente.

Nunca?

Home, no pasado, si. Eu votei de todo. Non creo que a política sexa como o fútbol, onde un ten que levar unha bandeira e morrer con ela. Tampouco entendo cando se destapa un caso de corrupción e alguén me di: “Xa sabemos que rouban, pero son dos nosos”. Eu quero un país onde a xente castigue aos partidos, aínda que sexa o seu, cando rouban ou prexudican ao interese xeral dos cidadáns. Isto vivino como director do xornal, cando a corrupción do Partido Popular estaba no seu maior auxe. Ese ano, nós publicamos numerosas portadas con casos que afectaban ao PP e moitos lectores enfadáronse.

Vostede veu de Barcelona a Madrid con trece anos. Se hoxe seguise vivindo na capital catalá, no canto de votar en branco faríao en amarelo?

Non creo. A miña nai é de Santander e o meu pai, de Córdoba.

Iso non significa nada?

É verdade, pero na miña casa non se falaba en catalán e son unha persoa moderada. Antes preguntábasme polo meu partido político: eu considérome de extremo centro.

Ve con bos ollos a Albert Rivera?

Hai cousas de Albert Rivera que me gustan e outras que non. Cando cheguei ao xornal, primeiro dixéronme que era o director podemita, porque publicaba moitos casos de corrupción do PP. Logo era de Pedro Sánchez, pero enfadouse comigo e deixei de selo. Finalmente, pasei a ser de Cidadáns, porque afirmaban que non os criticaba, pese a que en 2015 non gobernaban en ningún sitio. Eu voto en branco porque hai ideas duns e doutros que me gustan ou non, mais non atopei ningún partido que me faga sentirme completamente identificado con el. Aínda que a culpa non é súa, senón miña, debido á miña experiencia vital. Non creo que encaixe en ningunha das dúas trincheiras que hai en España. Ao meu regreso, preguntábanme: “E ti de que es? De dereitas ou de esquerdas?”.

Un 1% é xornalismo de investigación e un 99% de filtración. Vou máis lonxe: o 70% é filtración interesada e procedente de fontes nada limpas”

Eu non sabía contestarlles e respondíalles que de extremo centro. Non tanto ideolóxico, senón respecto ao concepto de aceptar a lexitimidade de todo o mundo para ser de dereitas, de esquerda ou do que che dea a gana. Para min, iso é ser de centro. E o día que un país o perde –ou sexa, cando quen pensa diferente a ti convértese nun adversario ou nun inimigo– fódese todo.

Cre que unha persoa progresista ou de esquerda podería dirixir un xornal conservador ou liberal, e viceversa?

Noutros estados é posible. En España, non, porque á prensa se lle demanda unha militancia absoluta. Estamos afeitos a un país moi dividido, onde a policía ten faccións, do mesmo xeito que a xudicatura, a política e a prensa, atrincheirada e suxeita a afinidades. Estamos en mans dun triunvirato de poder económico, político e mediático, que opera en consonancia e de xeito moi coordinado. O poder e o destino de España están en mans de cen persoas.

E o seu destino, cando aterrou no xornal, xa estaba escrito?

Si, porque estaba en mans dese establishment. Cando hai un inimigo, destrúeo. E cando hai que apoiar a alguén, elévao. É un poder establecido que –grazas ao diñeiro, á influencia e á difusión– esnaquiza a carreira duns e impulsa a doutros.

É inevitable o fedor a cloaca?

Non. Tender á corrupción cando se está moito tempo nunha posición de poder é intrínseco á natureza humana. Por iso fan falta unhas institucións moi fortes que preveñan que iso ocorra e que, cando se detecta, proceda á súa limpeza e meta aos responsables no cárcere. E iso non pasou neste país. Algúns xuíces están facendo un bo traballo, pero tamén houbo moita impunidade.

Falando de xustiza, pésanlle as informacións publicadas contra a xuíza e candidata de Podemos Victoria Rosell, forzada a dimitir como deputada? A contorna da maxistrada advertiulle no seu día de que tramaran unha presunta conspiración contra ela na que presuntamente estaría involucrado o exministro Soria. Por certo, chamouna algunha vez para desculparse?

Pésanme porque con Vicky Rosell cometín un erro. Un erro comprensible, porque o xornal estaba recollendo autos xudiciais e eu non tiña ningunha razón para sospeitar que o xuíz Salvador Alba podía estar implicado nunha conspiración para destruír unha carreira política.

O independentismo púxollo en bandexa aos partidos que utilizan o nacionalismo español para crecer”

Pero a realidade é que lle demos a esa historia unha maior relevancia da que merecía e que iso prexudicou a unha persoa. Creo que tamén cometemos erros probablemente co PP e con outros partidos e institucións. É impensable que non cometésemos [erros] cando publicabamos cincocentas noticias ao día, entre o papel e o dixital.

Canto hai en España de xornalismo de investigación e canto de xornalismo de filtración? Ou, mellor dito, de filtración sen investigación posterior.

Un 1% de investigación e un 99% de filtración. Vou máis lonxe: o 70% é filtración interesada e procedente de fontes nada limpas.

El Mundo non saíu á rúa un día como presión ante un ERE. Unha semana despois, coa segunda folga da redacción, propúxose sacar o xornal á rúa e axudou a escribilo vostede mesmo. “Pareceume que de todos os xefes eu era o que mellor se adaptaba ás circunstancias pola proximidade dos meus tempos de reporteiro. Ou quizá porque nunca deixara de selo e O Despacho estaba sendo ocupado por un impostor: un reporteiro que se facía pasar polo director”. Non tería sido un mal título para o libro: O impostor.

Bo, hai un?

Non vai con segundas. Sería un bo título?

Non, porque os impostores foron quen me escolleron para pretender que querían facer un xornal independente e rexenerar a prensa tradicional en España cando, en realidade, non tiñan intención de facelo. Aí é onde está a impostura, non en alguén que, logo de vinte anos de experiencia, acepta un posto difícil coa intención de facer un xornal mellor.

Cre que fixo un exercicio de autocrítica condescendente, ou baleiro, ou insuficiente?

Iso discutino co editor de Libros do KO, Emilio Sánchez Mediavilla. Porén, o que non podiamos facer no director era forzar a autocrítica, esaxerándoa, para compensar a crítica a outras persoas. Fálase de erros, como a falta de preparación cando cheguei ao cargo ou as deficiencias na xestión. Agora ben, non podía omitir que intentei facer un xornal honesto e independente, porque o meu prioridade foi informar aos lectores.

Daríalle para outro libro?

Non só hai material para outro libro, senón que hai cincuenta páxinas que finalmente non saíron neste, por razóns diferentes.

Trala súa publicación, cre que pechou moitas portas en España?

O libro é unha inmolación profesional en España. Quen vai contratar a alguén que, se cadra dentro duns anos, vai contar o que pasaba alí? Pero sería ridículo que fose de vítima, porque mo podo permitir. Non dependo dun faladoiro para pagar a luz, traballo para medios estranxeiros –entre eles, The New York Times–, non me faltan oportunidades profesionais fóra do país, escribo libros que se traducen a outros idiomas… Sería inxusto pedirlle a un xornalista en precario que escribise un libro así, aínda que no meu caso sería unha covardía non facelo.

Que lle gustaría facer?

Nada máis terminar a entrevista, colleríame un avión a Bangkok e quedaríame alí unha tempada, ata que pasase o ruído xerado polo libro.

Cando o destituíron, ofrecéronlle a correspondencia que elixise e rexeitou a oferta.

Eu non podía seguir traballando para xente que quería manipular o xornal e, sobre todo, cambiar o espírito orixinal dese proxecto. Aínda que o máis vantaxoso para min sería calarme, levarme a miña indemnización, aceptar unha correspondencia e vivir estupendamente en Manhattan. Pero, entón, todo o que fixen na miña vida como xornalista tería sido unha farsa. Sentiríame comprado.

Perdeu amigos dentro do xornal trala publicación do libro?

Non. Quen non eran os meus amigos seguen sen selo e quen o eran aínda o son. É máis, algúns dos meus amigos dixéronme que lles gustou o libro, pero que non debería escribir algunhas partes, algo absolutamente lexítimo. A amizade non se viu afectada, aínda que nestes momentos lévana dun xeito máis discreto…

Os columnistas, en xeral, tampouco saen indemnes. “O columnismo español levaba anos vivindo por encima das súas posibilidades”. Cobraban moi ben, mais non eran Limiar, segundo vostede.

O columnismo foi unha das grandes burbullas deste país. O que eu chamo Os Inspirados, é dicir, columnistas que cobran soldos desproporcionados, mentres que ese mesmo xornal págalle sesenta euros por crónica ao reporteiro que se está xogando a vida en Siria. Ese defecto dos políticos que tanto criticamos os xornalistas –ou sexa, que son unha casta privilexiada e que moitos cidadáns pagaron a factura dos seus privilexios– é igualmente atribuíble ao xornalismo. Hai unha casta xornalística que viviu por riba das súas posibilidades.

Pablo Casado sobreactúa ao ver que a súa carreira política está en xogo, pero é contraproducente, porque en España as eleccións gáñanse no centro”

É máis, non me importa que se me meta nese grupo, porque eu tamén fun un privilexiado. Como correspondente, a empresa sempre me pagou ben, deixoume facer o xornalismo que quería, sentinme ben tratado… Agora ben, a miña xeración taponou a quen viñan por baixo e, en parte, somos culpables de que agora haxa un xornalismo precario que non consegue asomar a testa.

Que futuro lle augura á prensa española?

[Silencio] Eu creo que tocamos fondo. E que cando un toca fondo, xa só pode elevarse. Nas facultades de Xornalismo vexo a estudantes con ganas de cambiar as cousas. Por iso, o libro está dedicado aos futuros xornalistas. Malia ao desencanto que sufrín co oficio en España, sento que quen veñen por detrás van ter que ser os que o cambien e o melloren. Pero tampouco quero ser totalmente negativo, porque hai proxectos novos e estanse a facer cousas.

Dada a precariedade que afecta aos mozos obreiros da información, non cre que é unha mensaxe demasiada optimista e esperanzadora?

Os mozos vano a ter moi difícil para cambiar as cousas dende unha situación tan precaria, pois corren o risco de perder o traballo e cada ano saen tres mil novos xornalistas das facultades para repartirse moi poucos empregos. No entanto, tamén vexo proxectos como a revista 5W, feita por un grupo de amigos que consegue facer rendible un medio de comunicación con bo xornalismo e historias en profundidade. Cando observo eses exemplos, penso que se pode. O que non imos facer é rendernos. No futuro, gustaríame apoiar algún deses proxectos.

Contou as 366 portadas que publicou como director de El Mundo. Leva a conta das publicadas desde que deixou a avenida de San Luís?

Non as contei, pero estou convencido de que hai xente que está encantada de que todas esas portadas non as fixo un director que estaba disposto a defender a independencia do xornal.

Se non un axuste de contas, que é o libro?

[Silencio] É a historia dun xornalista que cre na función do xornalismo e que descobre que no seu país perdeuse en gran parte ese servizo. Un xornalista, en definitiva, que intentou facer o mellor periódico posible. En ningún caso é un axuste de contas. Sei que vai soar moi raro o que vou dicir, pero ao denunciar o que eu creo que vai mal e ás persoas que eu considero que manipularon e destruíron o espírito orixinal, en certo xeito estou facendo un servizo e demostrando que aínda téñolle agarimo ao diario.

A miña xeración taponou a quen viñan por baixo e, en parte, somos culpables de que agora haxa un xornalismo precario que non consegue asomar a testa”

Cando un ten un amigo ou un familiar ao que aprecia e ve que se desviou do camiño, como lle axudas máis: calando ou dicíndollo? Eu creo que é mellor dicirlle: “fuches un xornal importante e fixeches grandes cousas. Tes xente na redacción con moitisimo valor e ganas de facer un gran diario. Porén, hai persoas dentro e fóra dos despachos que –por ambición, por cobiza e por preservar os seus privilexios– están impedindo que iso se faga”.

Se retrocedese no tempo, ata cando estudaba en Nova York e ofrecéronlle o posto de director, rexeitaríao?

Volvería dicir que si e volvería intentar facer o proxecto que sempre quixen para o xornal. Aínda que, se tivese a vantaxe do vivido, non cometería moitos dos erros que cometín.

E seguiría hoxe no xornal El Mundo?

[Silencio] Ese ano descubrín que non son unha persoa de despachos. Unha das aspiracións que teño máis claras é non volver ocupar un. Gústame a miña independencia, a miña liberdade, os meus libros, as miñas viaxes, escribir… Só nun medio onde a garantía de liberdade fose absoluta, cun soporte financeiro que o permitise, podería chegar a suscitar nalgún momento unha posición de dirección. Pero prefiro estar fóra dos despachos. Hai xente que vale para iso e xente que non. E eu non vallo para os despachos.

Eutanasia e control da vida

People protest in Madrid demanding freedom for dignified... : Fotografía de noticiasFonte: O Salto

Resultado de imagen de imagen beatriz gimeno podemos

Por Beatriz Gimeno. *

(Tradución ao galego: Delfina Álvarez Otero)

O debate sobre a eutanasia volve á primeira liña política co suicidio asistido de María José Carrasco e fainos reflexionar sobre as relacións entre a vida como feito biolóxico, a vida encarnada na persoa con dereitos e autonomía, o poder (os partidos) e a súa relación con ámbalas dúas cousas.

Paga a pena unha certa consideración pensar que, en momentos electorais, cando se supón que os partidos políticos non se atreven a separarse un momento da demoscopia, neste asunto, en cambio, todos eles (excepto Podemos) negáronse –en reiteradas ocasións– a lexislar no sentido que está pedindo case o 80% da poboación. Algo moi nuclear, entón, ten que xogarse aí cando os partidos ou as relixións que representan ao poder político e económico opóñense a calquera cousa que signifique recoñecer o poder dos suxeitos sobre as súas vidas, e cando a esquerda medrosa –o PSOE– di que si en campaña para rexeitar logo, cando podería aprobalo, calquera proposta nese sentido. E mentres, a dor sucede. E este debate non é só sobre a eutanasia, senón que ten que ver co debate sobre o aborto, a experimentación con células nai, a fecundación artificial, a posibilidade de drogarse para evitar a dor física ou psicolóxico, etcétera.

Cando falamos dunha nena embarazada dun feto anacefálico á que se lle obriga a parir e logo a aleitar a ese bebé destinado á morte, ou cando falamos dunha persoa que nos derradeiros días da súa vida pide morrer porque xa non soporta a dor nin a vida, unha vida que nin sequera pode arrebatarse a si mesma, estamos a falar do mesmo: do poder. Hai un compoñente evidente do poder patriarcal no primeiro caso, de disposición do corpo das mulleres e de control da súa sexualidade, pero non é só iso. Ámbalas dúas cousas teñen que ver coa maquinaria de control da vida, coas condicións de produción do discurso sobre a vida e de como estes discursos mestúranse coa política.

Os grupos conservadores buscan aparecer neste debate como grupos de defensa radical da vida, pero defenden unha vida desposuída de dereitos

Non esquezamos tampouco que sabemos dabondo que ningunha persoa rica morre entre dores e ningunha delas ten problemas para atopar quen lle fornezan o que necesita cando o necesita, do mesmo xeito que si xamais se coñeceu o caso dunha adolescente rica embarazada non é porque isto non ocorra, senón porque as ricas acceden ao aborto sempre que o necesitan. O poder móstrase sobre quen pode mostrarse, non se crean os mecanismos de poder para que aqueles que o manteñen se opriman a si mesmos.

E xa sabemos, grazas a Foucault entre outros, que a política de poder e control sobre os corpos cambiou na modernidade no sentido ao que agora nos enfrontamos. O poder non estaba interesado na conservación da vida cando era a súa prerrogativa destruír os corpos. De feito, a Igrexa non considerou un pecado grave o aborto até ben entrado o século XIX, até o pontificado de Pío IX, concretamente. Antes diso, a Igrexa non se preocupaba polo aborto e moitos pais considerárono un pecado venial e até preferíbel a moitos outros dos que puidese cometer unha muller.

A Igrexa comeza a preocuparse polo embrión só cando as mulleres comezan a emanciparse da influencia daquela nas súas vidas. Do mesmo xeito, o poder non tiña como obxectivo conservar a vida de ninguén cando podía destruíla case ao seu antollo e facelo, ademais, no medio dos tormentos máis terríbeis. O soberano era o dono dos corpos dos seus súbitos e eses corpos podían ser torturados, desmembrados, queimados. O poder absoluto dispoñía dos corpos absolutamente.

A partir do século XVII, coa chegada da modernidade, aparece o discurso dos dereitos e cada suxeito comeza a aparecer como dono da súa vida e do seu corpo. O poder absoluto decae e comézase a poñer límites ao dereito deste sobre os corpos. Cando o Estado perde a capacidade de decisión e control sobre o suxeito, porque este adquire dereitos, e a vida do individuo convértese nun dereito deste; cando xa non falamos de calquera clase de vida, senón dunha vida con dereitos, entón o poder comeza a virar e pasa de dispoñer do poder de arrebatar a vida ao poder de obrigar a mantela custe o que custe, mesmo a costa da vontade do propio suxeito. Só cando os viventes pasan a ser persoas con dereitos, cando asumen características de autodeterminación e conciencia de si mesmos (primeiro os ricos, despois todos os homes, máis adiante as mulleres) é cando, gradualmente, o poder, xa sexa o poder político ou o relixioso, comeza a preocuparse obsesivamente pola vida. E isto non ocorre só como nova manifestación do poder (o poder sempre ten que manifestarse), senón tamén para enmascarar que non entendemos o mesmo por “vida”.

Sabemos dabondo que ningunha persoa rica morre entre dores e ningunha delas ten problemas para atopar quen lle fornezan o que necesita cando o necesita

Fronte á reivindicación de dereitos propia da modernidade e á consolidación dalgúns deles logo da II Guerra Mundial, o poder capitalista asume defender a defensa da vida (mesmo fetichizala) unicamente como preservación biolóxica, sen que importen as condicións nas que devandita vida se desenvolve. Porque do debate sobre a eutanasia de María José Carrasco saen dous fíos de debate. Un é o da eutanasia propiamente dita e outro é o das condicións de vida desa muller completamente abandonada á súa sorte polo Estado, e dependente da bondade, neste caso, do seu marido.

Os grupos conservadores buscan aparecer neste debate “e desde o seu inicio” como grupos de defensa radical da vida, pero defenden unha vida desposuída de dereitos. Xa non é só a prohibición do aborto, senón o control que se exerce sobre os corpos femininos a través da regulación dos embarazos cando se están aprobando leis que poden levar ao cárcere a mulleres embarazadas por conducir de xeito imprudente, ou por fumar ou por beber; ou a prohibición non só da eutanasia activa, senón de calquera analxésico que combatendo de xeito efectivo a dor puidese acurtar unha vida xa terminal, ou mesmo a sospeita que se fai recaer sobre calquera fármaco que combata efectivamente a dor.

Así, dáse o aparente paradoxo de que os grupos a prol dos dereitos (humanos) enfróntanse aos chamados provida, que en realidade son anti eses mesmos dereitos. O debate faise bascular entón cara onde non parece importar a calidade da vida, senón só o mantemento da mesma a calquera prezo e por riba da propia vontade do individuo, da súa dor e da súa liberdade. Enfróntanse os que ven na vida un campo de dignidade, posibilidade de felicidade e benestar fronte aos que defenden a vida como feito biolóxico obxecto de control. Dereitos/dignidade fronte a control e regulación.

O capitalismo converte a morte nun tabú mentres finxe enfaticamente que a defensa da vida é o principal mandato do Estado de dereito

É evidente que os que se chaman a si mesmos provida non queren que esas vidas sexan vivíbeis, senón que é ao contrario; quen máis contribúen a degradar a vida humana até limites insoportábeis aparecen logo como defensores sen concesións da mesma. Como se expresaría o poder se non é demostrando que se controlan os corpos e as vidas? E, con todo, hai excepcións; e esas excepcións artéllanse ao xeito capitalista: non temos dereito a dispoñer dos nosos corpos ou as nosas vidas, non podemos beber embarazadas, nin combater a dor extrema con drogas, nin matarnos ou amputarnos, pero podemos facer case calquera cousa cos nosos corpos se iso supón poñelos ao servizo do mercado e tratalos (tratarnos) como unha empresa.

Podemos vender (nos), vender partes dos nosos corpos, podemos amputarnos se é para normativizarnos ou converternos nun produto, podemos drogarnos se é para consumir. E o Estado (os Estados) poden matar, arroxar ao mar, matar de fame, contaminar todo aquilo que fai a vida posíbel.

O capitalismo converte a morte nun tabú mentres finxe enfaticamente que a defensa da vida é o principal mandato do Estado de dereito. Porque o chamado Estado de dereito non proporciona xa dereitos, porque non pode sequera regular a economía, é polo que se empeña aínda en regular a vida biolóxica dos suxeitos obsesivamente e así, ao centrarse na vida biolóxica non ter que abordar o que a maioría chamamos vida e que é a que defendemos: a vida boa para vivila.

* Beatriz Gimeno é deputada por Podemos na Asemblea de Madrid e responsábel da área de igualdade de Podemos na Comunidade de Madrid

España podería pagar 8000 millóns de euros a investidores estranxeiros polas súas medidas en materia enerxética

cabeceraweb_NOTCI

* A campaña Non aos Tratados de Comercio e Investimento publico en castelán é un informe que analiza as demandas de investidores contra Estados perante tribunais de arbitraxe utilizando o Tratado sobre a Carta da Enerxía

* España é o país máis demandado baixo este tratado, segundo revela o informe, que se acompaña dun suplemento que profunda nas 45 demandas contra o Estado español

* Este tratado xa está sendo utilizado para desafiar medidas contra os combustibles fósiles e supón unha ameaza para a loita contra o cambio climático e unha transición energética baseada na xustiza climática

O informe “Un Tratado para gobernalos a todos”, asinado por tres investigadoras do Corporate Europe Observatory (CEO) e do Transnational Institute (TNI), acaba de publicarse por primeira vez en castelán.

O informe pon de manifesto que o Tratado sobre a Carta da Enerxía (TCE) é unha ferramenta capital para empresas pantasma, investidores financeiros especulativos e corporacións asociadas á enerxía contaminante. Devandito tratado, asinado a día de hoxe por 51 países de Europa e Asia e que abrangue especificamente o sector da enerxía, permite aos investidores demandar aos Estados asinantes por medidas lexislativas que poidan prexudicar as súas “expectativas lexítimas”.

Xunto ao informe, a campaña “Non aos Tratados de Comercio e Investimento” publicouse un suplemento con información actualizada sobre as demandas de investidores estranxeiros a España no marco do TCE. A investigación revela que, das 45 demandas que invocaron ao Tratado sobre a Carta da Enerxía, sete foron decididas a favor do investidor, o que se traduce nunha perda de 687 millóns de euros.

Devandita cantidade equivale a case o total do orzamento para Cultura e Educación, practicamente o dobre do destinado a incentivar o acceso á vivenda e á metade do orzamento destinado a “Desenvolvemento do medio rural”, como figura nos Orzamentos Xerais do Estado de 2018. Asemade, se os investidores gañasen todas as demandas, o Estado tería que pagar máis de 8.000 millóns de euros de diñeiro público en concepto de indemnizacións aos investidores e gastos en defensa legal.

O suplemento tamén inclúe unha análise do contexto político no que se enmarcan as demandas ao Estado español e as futuras consecuencias do pagamento de devanditas demandas, así como os intereses políticos e empresariais en xogo. Entre as súas conclusións salienta o feito de que, malia que as demandas a España son por recortes no sector de enerxía renovable, no 87 % dos casos o investidor demandante é un investidor financeiro especulativo, non unha empresa de enerxía renovable. Ademais, o 48 % das demandas foron presentadas por empresas que tamén teñen investimentos en sectores contaminantes como o do carbón, petróleo, gas ou nuclear.

Segundo o informe de CEO e o TNI, noutros países, grandes empresas de petróleo, gas e carbón xa recorreron ao tratado para impugnar políticas que favorecían as enerxías renovables, prohibían a explotación de petróleo, aplicaban impostos aos combustibles fósiles e introducían regulamentacións ambientais. Con estes antecedentes, é moi probable que o TCE siga sendo utilizado para litigar contra aqueles gobernos que aproben medidas para combater o cambio climático e reducir a pobreza enerxética, entorpecendo o camiño cara a unha transición enerxética xusta.

A crise ambiental global, os límites do planeta, a pobreza enerxética e a necesidade de equidade social fan imprescindible e urxente que se lexisle poñendo os dereitos humanos e a xustiza ambiental no centro das políticas públicas. Porén, o presente informe e o suplemento sobre o caso español poñen de relevo que, para que sexa posible, é imprescindible que España saia do Tratado sobre a Carta da Enerxía,como xa fixo Italia en 2015 e que se finalicen o resto de tratados de investimento que permiten a arbitraxe de investimento.

DEFENDEMOS OS DEREITOS PARA AS PERSOAS E OBRIGAS PARA AS MULTINACIONAIS E BERRAMOS: STOP ISDS!

32890392666_f71ea25b39_o-1-1920x720

Ao presidente da Comisión Europea, a presidencia do consello da UE, representantes dos Estados Membro da UE e membros do Parlamento Europeo.

“Os acordos de comercio e investimento de hoxe outorgan ás empresas transnacionais dereitos especiais de gran alcance e o acceso a un sistema paralelo de xustiza para facelos valer.

Pedimos á UE e aos Estados membro poñer fin a estes privilexios saíndo dos tratados de comercio e investimento existentes que conteñan o ISDS ou outro mecanismos parecido, e a non asinar novos tratados deste calado no futuro.

Tamén pedimos á UE e os Estados Membro apoiar o establecemento dun tratado vinculante das Nacións Unidas sobre empresas transnacionais e outras empresas con respecto aos Dereitos Humanos para poñer fin á impunidade corporativa.

A UE e os Estados membro deben incluír nas súas leis o deber das empresas transnacionais a respectar os dereitos sociais, económicos e ambientais en todas as súas actividades no mundo.

As persoas afectadas polas actividades das empresas transnacionais teñen que ter garantido o acceso á xustiza.”

DEMOCRACIA E PARTICIPACIÓN

URNA_SUGERENCIAS_CIERRE_METACRILATO

*     Óscar Lomba

 

Moitos partidos políticos en Galicia convertéronse en verdadeiras organizacións oligárquicas, onde se adoptan decisións de xeito excluínte, con liturxias cesaristas, sen ter en conta a opinión da militancia e onde esta só é consultada para lexitimar políticas e resolucións xa tomadas en círculos pequenos. Nestes partidos, as elites controlan de xeito férreo o poder, non facilitan a participación de todos os grupos nas definicións programáticas ou na elección das candidatas e candidatos e as bases militantes carecen de mecanismos para premiar ou castigar aos seus líderes se estes non cumpren coas súas promesas electorais, os seus programas de goberno ou os seus compromisos internos. Eses partidos caracterízanse por ter baixos niveis de democracia interna, malia repetir incansablemente a súa vocación democrática.

A presenza de partidos con desenvolvementos organizativos e procesos de decisión colectiva pouco participativos non impediu a normalización de sistemas oligárquicos en Galicia e no conxunto de territorios do Estado español. Tralos procesos de renovación e suposta rexeneración democrática derivados da irrupción do movemento indignado e o 15M, a maioría dos partidos preocupáronse por renovar o discurso e democratizar as practicas internas para poder competir na area electoral e maximizar os seus beneficios nas urnas. Porén finalmente terminaron descoidando novamente a transparencia dos seus procedementos, a opinión da súa militancia e a inclusión dos diversos subgrupos nos seus procesos internos. A crenza máis común supoño que debe ser que a democracia interna non aumenta as posibilidades de éxito nas eleccións. Para gañar eleccións necesítanse altos niveis de disciplina e cohesión interna, mostrar un partido unido e homoxéneo perante o electorado, o cal vai a contramán do pluralismo e a posibilidade de disidencia, requisitos fundamentais para a democratización dos partidos.

O crecente descrédito dos partidos políticos perante a opinión pública e as erráticas xestións de moitos deles en contextos de crises económicas profundas, levaron a algúns a crer que a reforma dos partidos e a súa democratización interna son centrais para asegurar a vitalidade da democracia e a gobernabilidade nos municipios, nas cidades, vilas e aldeas. Sen partidos transparentes, incluíntes e responsables ante os seus membros (e ante a sociedade), a distancia entre organizacións partidistas e cidadáns increméntase. Por iso, un reto indispensable para mellorar o rendemento dos sistemas democráticos está en mellorar o funcionamento interno dos partidos e o seu xeito de vincularse coas institucións e coa cidadanía.

Por iso decidín un día entrar en PODEMOS GALICIA e apoiar decididamente os proxectos cidadáns de base e as candidaturas de unidade popular porque estaba convencido de que a cidadanía organizada necesitaban gañar eleccións para sobrevivir e, para iso, era necesario enfrontarse ao desafío da democracia interna e o respecto ás formas. Cada vez é máis importante “o que se fai” e, fundamentalmente, “como se fai”. É certo que algúns dos retos aos que se enfrontan na actualidade os partidos de masas e as organizacións populares teñen moito de normativo e voluntarista.

A democracia interna preséntase como unha panacea difícil de alcanzar. Aínda así, o sistema democrático necesita de partidos áxiles, participativos e transparentes; que xeren confianza e eficientes na representación das demandas da cidadanía e efectivos na xestión de goberno. Calquera esforzo orientado cara a súa democratización é pouco, aínda cando non se saiba moi ben que é o que se pode atopar ao final do camiño. Partidos excesivamente democráticos poden resultar ingobernables pero partidos non democráticos estragan a confianza da cidadanía cara a eles e a calidade do propio sistema democrático.

Unha das principais dificultades ao tratar o tema da democracia interna ten que ver coa súa definición. Que é a democracia interna? De momento non hai un único xeito de definila, tendo en conta que depende do enfoque no cal cada un se sitúe. Adoita asociarse ao que debería ser un “bo partido” e toma diferentes facianas segundo sexa a definición de democracia que un defenda. Aínda así, hai un mínimo. A “democracia interna” nun partido supón a adopción dos principios deste sistema político no interior da organización. Desde unha perspectiva pluralista iso significa a inclusión do criterio de competencia, adopción de valores democráticos tales como a liberdade de expresión e a liberdade de elección para os seus membros e, xa que logo, utilizar mecanismos competitivos no proceso de toma de decisións, a participación da afiliación na formación da vontade partidista e a existencia de canles que permitan o exercicio efectivo do control político.

Creo que MAREA DE VIGO debería esforzarse por cumprir unha serie de requisitos:

* Garantir a igualdade entre as afiliadas/os e a protección dos dereitos fundamentais no exercicio da súa liberdade de expresión e opinión;

* Establecer mecanismos efectivos de selección das candidatas e candidatos a cargos de representación orgánicos e institucionais en procesos democráticos competitivos e con todas as garantías.

* Participación dos afiliados nos órganos de goberno, sen discriminación ningunha na representación dos diversos grupos que integran a organización

* Xerar unha activa influencia das diversas persoas e grupos na discusión e conformación das posicións programáticas e elaboración das propostas da Marea de Vigo e nas decisións comúns que esta tome;

* Respecto do principio de maioría, que faga que as decisións sexan tomadas en función da agregación maioritaria das vontades individuais e garantías para as minorías;

* E control efectivo por parte da militancia dos dirixentes, a través de procesos que castiguen ou premien aos que toman determinadas decisións.

PODEMOS VIGO creo que aprendeu a facer ben as cousas e por iso teñen o meu apoio e o meu voto. Espero que a súa influencia en Marea de Vigo axude a conformar un movemento de masas que artelle unha verdadeira alternativa transformadora en Vigo.

Aproveito este espazo para reiterar o meu agradecemento á militancia. Grazas aos 204 inscritos e inscritas que apoiaron a miña candidatura nas primarias de PODEMOS e de paso informo que por motivos alleos á miña vontade debo renunciar a ocupar o posto da lista que as mencionadas inscritas e inscritos de PODEMOS Vigo tiñan decidido que debía ocupar. O consenso de vontades das diferentes organizacións que conforman Marea de Vigo conduciu a este desenlace e a miña decisión foi renunciar a estar entre os 11 primeiros postos da lista, para facilitar a negociación de PODEMOS Vigo co resto de actores (Esquerda Unida, Anova, Equo…).

Grazas a toda a militancia e inscrit@s de PODEMOS en Vigo que destes o voso apoio a miña candidatura nas primarias municipais!

Volveremos a vernos en vindeiros procesos e prometo non ceder no futuro ás presións alleas á vontade da nosa militancia!

 

Óscar Lomba Álvarez  (Vigo 1966) Licenciado en Dereito-Económico pola Universidade de Vigo e Diplomado en Maxisterio pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi colaborador de Radio Piratona. Ex-vicepresidente da Cooperativa Árbore. Ten colaborado cos seguintes medios: Coiote, Diario 16 de Galicia, A Nosa Terra, A Peneira, Kalaikia, Galicia Hoxe, Xornal de Galicia, A Trabe de Ouro, La Voz de Galicia, Atlántico Diario, El Correo gallego, Tempos Novos, El Foro Metropolitano, Pensamiento Crítico e Tribuna Socialista. A súa web persoal é:  ÓSCAR LOMBA

untitled (18)

 

Apuntes preliminares sobre a guerra nas redes contra Venezuela

Fonte: Portal Alba (Alianza Bolivariana para os Pobos da nosa América)

Tradución ao galego: Alberte Cid García.

O #23F aporta a primeira gran evidencia de que a esquerda no continente aprende a defenderse e facerlle fronte á guerra de nova xeración.

Hai demasiado canonazo nas redes aínda e quizais é cedo para facer unha avaliación razoada sobre os recentes acontecementos en Venezuela desde o punto de vista das accións ofensivas en redes, pero é posible entrever algúns eixos dunha batalla pola disputa de sentido que, ao meu xuízo, gañaron as forzas progresistas con ampla marxe.

Comparto só unhas notas e unhas medicións preliminares que permiten adiantar algúns conceptos que median a disputa entre Estados Unidos e América Latina polo territorio dixital e que se expresaron en torno ao Día D #23F.

A sala situacional de EEUU contra Venezuela instalouse en Cúcuta

En Venezuela marcha unha provocación dirixida persoalmente polo imperio estadounidense (…) non cabe dúbida de que Trump pretende montar un golpe de Estado no país”, afirmou o Presidente Nicolás Maduro o pasado 24 de xaneiro, e os feitos non fixeron outra cousa que probalo.

Os altísimos decibelios contra Venezuela do discurso do Presidente Barack Obama, primeiro, e de Donald Trump, despois, co inflamable senador Marco Rubio de Mariscal de Campo en Cúcuta, non é un sarampelo que eventualmente terminará por pasar, se logran ou non os seus obxectivos. Está na arquitectura do sistema de seguridade nacional estadounidense e inclúe as redes como territorio de primeira orde para os obxectivos do goberno estadounidense, cuxas operacións de influencia global non son ataques dispares contra o inimigo de quenda.

O Departamento de Defensa a través da Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) creou o Social Media in Strategic Communications (SMISC) co dobre obxectivo de “identificar e contrarrestar as campañas de desinformación e de decepción do inimigo nas redes sociais, reducindo a capacidade do adversario de manipular na contorna informativa”. O programa foi desvelado no 2011 e, presuntamente, concluíu no 2015 logo dunha onda de críticas, aínda que especialistas no tema aseguran que as súas estruturas seguen tan vitais e actuantes como entón.

No 2010, o Departamento de Estado creou o Centre for Strategic Counterterrorism Communication (CSCC), que segue utilizando abertamente as redes sociais como plataforma para contrarrestar a “propaganda inimiga”. En verbas do seu fundador, o embaixador retirado Richard LeBaron, “o CSCC materializa a especialización da diplomacia pública no campo das redes sociais, como os equipos SEAL especialízanse en accións contraterroristas no plano táctico”.

O CSCC conta con tres equipos multidisciplinares: Intelixencia e Análise, Plans e Operacións, e o Digital Outreach Team (DOT), encargados da achaiadura, análise, deseño e produción das campañas gráficas e o seu seguimento. A súa capacidade de interacción en Twitter é case en tempo real e alcanza un elevado nivel de interacción en conversacións con extremistas de todas as partes do mundo.

Os combatentes son guerreiros cibernéticos profesionais, empregados do goberno de Estados Unidos ou contratados en terceiros países, ademais de experimentados guerrilleiros afeccionados que perseguen obxectivos moi ben definidos con precisión militar e ferramentas especializadas. Cada tipo de combatente trae un modelo mental diferente ao conflito, pero usa o mesmo conxunto de ferramentas”, afirma Renee DiResta no seu ensaio “The Digital Maginot Line”.

Eses armazóns están agora mesmo operando en Venezuela, como o fixeron noutros escenarios. Estas campañas con frecuencia percíbense como un caos orgánico impulsado por accións emerxentes en liña e accións de afeccionados, cando de feito son axudadas ou instigadas por entes estatais e institucionais sistemáticas que van de arriba cara abaixo con armazóns xerarquicamente ben establecidos.

Exactamente o que se percibe cando sacamos a cabeza do bombardeo de novas no timeline de Twitter e aparécenos como eixo informativo de todas as canles tradicionais e dixitais a escuadra Trump-Rubio-Pompeo-Bolton-Abrams, que a diferenza doutras guerras, por primeira vez, montaron a operación golpista un día amplamente publicitado -o 23 de febreiro-, e nun espazo xeográfica e publicamente definido: Cúcuta.

A proba da dirección ou reitoría política de Estados Unidos na campaña dixital está á vista. Chega con seguir a liña do tempo de Marco Rubio en Twitter. O 23 de febreiro enviou máis de 50 mensaxes e retuits para inducir accións violentas contra o goberno de Nicolás Maduro, incluída a incitación ao magnicidio, que viola abertamente os termos e condicións desta plataforma social:

https://noollodofuracan.files.wordpress.com/2019/02/0d340-0gjbhhozugr8s1shl.jpg

A ferramenta Account Analysis de Luca Hammer reflicte a axitada actividade anti-venezolana en Twitter do Senador, que o 23 de febreiro dirixía desde Cúcuta o cuartel xeral da provocación contra o país sudamericano. Segundo esta ferramenta, do 21 ao 23 de febreiro, as etiquetas máis tuiteadas por Marco Rubio foron: #Venezuela (149), #Maduro (22), #MaduroRegime (15), #Colombia (11), #Cuba (11), #Caracas (7) e #Israel (7)

https://noollodofuracan.files.wordpress.com/2019/02/f3638-1_s0x2kwv-kc3yfghheghdq.png

Neses máis de 50 tweets do 23 de febreiro, o Senador adiantou a información de accións que estaban previamente deseñadas para inculpar ao chavismo, como a fake news de que militares cubanos participaban en operacións en territorio venezolano, sen aportar proba ningunha.

Marco Rubio

@marcorubio

Maduro regime Col. Cristian Morales is commanding the Regime response in with the help of Cuban agents. We know who you are & we know what you are doing.

CNN en Español

@CNNEE

Gases lacrimógenos, perdigones… esta es la situación en el Puente Simón Bolívar. Si estás en Venezuela, mira en vivo aquí: http://cnne.com/envivo

Ver imagen en Twitter
4.199 personas están hablando de esto

Por exemplo, no seguinte tweet responsabiliza ao goberno venezolano de asasinar a civís e incendiar tres camións, pouco antes de que as redes se inundasen de videos, testemuños, fotos aéreas e información que probaban que o incendio produciuse ao lado colombiano, e que a principal vítima das agresións foi a fotógrafa chilena Nicole Kramm, branco do ataque perpetrado por seguidores do presidente designado por EEUU, Juan Guaidó, na fronteira colombiana:

Marco Rubio

@marcorubio

They may not realize it yet but today the Maduro Regime made it easier to isolate them internationally.

After today it will be difficult for nations to remain neutral. And for their allies to continue to support it defend them. (Cont)

Marco Rubio

@marcorubio

The whole world saw the regime use security forces & gangs to injure & kill unarmed civilians.

The whole world saw them set fire to 3 trucks carrying food & other humanitarian aid.

They will soon realize just how badly they overplayed their hand today.

10,9 mil personas están hablando de esto

A sala situacional para a guerra informativa, trasladada en pleno a Cúcuta como se aprecia nesta foto que sacou das súas casillas a Marco Rubio, mostrou como as redes sociais non son exactamente foros sen moderación. Estados Unidos dirixiu a campaña e non só actuou á marxe da regulación tradicional dos medios, senón contra as propias normas das plataformas sociais e mesmo contra un mínimo de normas básicas que se supón debe conter a actuación de políticos e parlamentarios no mundo.

O uso de fake news ese día non só evidenciou unha profunda corrupción de políticos que non dubidan en utilizar a mentira e a manipulación para lograr os seus obxectivos, senón que a mentira e a desinformación planificáronse previamente e utilizáronse deliberadamente para acender a mecha da guerra con actores interesados, máis que en prover información, en producir reaccións políticas, polarizar e “prender lume” nos territorios virtuais e físicos.

Interacción dinámica das rúas e as redes

Hai fartas discusións na esquerda acerca de que é o primeiro, se tomar a rúa ou tomar a rede, coma se fosen excluíntes. Os chavistas comprenderon que si hai unha tarefa política fundamental é a de acabar de entender que a vida en liña e off line non van separadas, son unha continuidade, forman parte dun só corpo, e que hai que saber apreciar este corpo único como termómetro da vida social e medidor do pulso da política.

O territorio fundamental na guerra de información é a mente humana. Se non es un combatente, es o territorio. E unha vez que un combatente gaña sobre un número suficiente de mentes, ten o poder de influír na cultura, a sociedade e a política. Este principio do novo ecosistema mediático parece que empeza a ser comprendido polas forzas revolucionarias.

Como ocorre no territorio físico, vimos na operación mediática contra Venezuela a indución a gran escala por parte da oposición de tácticas de guerrilla urbana con pouca información e carga excesiva de emoción negativa na xente, utilizando para iso os chats de plataformas telefónicas, das redes sociais e os servizos para recadar fondos por Internet.

O concerto Venezuela Aid Live, convocado polo multimillonario británico Richard Branson en Cúcuta, é un paradigma desta estratexia. O seu obxectivo era sacar á oposición das súas catacumbas virtuais e mobilizalas á fronteira colombo-venezolana como barricada para a escalada mediática e política, e de paso monetizar a operación. Por certo, pouco se sabe dos 100 millóns de dólares que presuntamente recadarían:

Sólo falta que los artistas del Aid Live Venezuela salgan diciendo que el dinero que recaudaron iban en un cheque dentro de la gandola que quemaron.

Sólo falta que los artistas del Aid Live Venezuela salgan diciendo que el dinero que recaudaron iban en un cheque dentro de la gandola que quemaron.

A ofensiva do #23F contra o chavismo fracasou estrepitosamente porque, ademais doutras variables que apuntan á unidade cívico-militar e á fortaleza do liderado venezolano, hai unha altísima presenza da poboación na rede e unha actuación militante da cidadanía, que enfronta á oposición nas rúas e nas redes.

O chavismo coñece e aprópiase do discurso do liderado, acompaña as súas propostas e etiquetas, e desagrega os conceptos para xerar contido propio de forma moi activa. Entende cada rede social e o seu estilo, e traslada as súas mensaxes de xeito crible e personalizada. As etiquetas do golpismo e o intervencionismo nos últimos tres días non puideron señorear as tendencias de Twitter no país, aínda que fixeron un aporte aos hábitos da rede do paxaro azul: a aparición dun hashtag en inglés no trending dun país de fala castelá, como advertiu agudamente Erin Gallagher:

A diferenza da guarimba de 2017, onde se produciu unha total esquizofrenia entre o que ocorría ao interior de Venezuela e a narrativa de medios e redes fóra do país, esta vez logrouse romper a cámara de eco da dereita internacional aliñada coa operación de guerra.

A definición canónica dunha cámara de eco é a situación na que información, ideas ou crenzas son amplificadas por transmisión e repetición nun sistema pechado onde as visións diferentes ou competidoras son censuradas, prohibidas ou minoritariamente representadas. Noutras palabras, só adoitan rebotar as ideas dunha dereita que se mobiliza á velocidade dun clic e que utiliza laboratorios para moverse na Internet profunda e actuar sobre as emocións e os intereses de millóns de persoas.

Esta situación crebouse nestes días. A dereita mobilizou aos seus actores, pero non logrou convencer aos que están fóra das súas burbullas. O territorio mental xa non parece ser unha posesión exclusiva dos grandes conglomerados mediáticos e os seus abafadores ecos dixitais, subordinados a operacións militares que nos meteron de cabeza nunha guerra de novo tipo. Xa en 1970, McLuhan escribiu, na cultura é o noso negocio, “a Terceira Guerra Mundial é unha guerra de guerrillas de información sen división entre a participación militar e civil”.

A escasa transparencia entre o militar e o civil, e a permeabilidade da fronteira dixital, que ata agora favoreceran á oposición, terminaron inclinando a balanza a favor do chavismo cunha mellor concertación dos esforzos de centos de medios dixitais alternativos e usuarios comúns das redes que replicaron abafadoramente as denuncias da operación mediática dirixida desde Cúcuta.

O chavismo presentou unha proposta máis racional e moralmente consistente, que lle permitiu dar eco ou halar a segmentos críticos das súas propias forzas, á maioría dos indecisos e ata a sectores moderados da oposición fartos da violencia, e que por primeira vez sae da fronteira nacional e planta cara aos laboratorios internacionais que se mobilizaron nesta guerra informativa.

Para corroborar esta hipótese fixemos medicións de dúas etiquetas distantes entre si no espectro político, utilizando Socialberaring, a unha mesma hora do 24 de febreiro de 2019, ás 10:00 am. Esta ferramenta analiza o impacto dun hashtag en Twitter segundo o período de tempo que a ferramenta determina e calcula o alcance, as impresións, o total de RTs e favoritos, e mostra os 100 últimos publicados. Os tuits relacionados poden filtrarse por idioma, tipo de contido e xeolocalización

A etiqueta #IntervencionMilitarYa, o 24 de febreiro, revelaba que a maior cantidade de usuarios proviñeron de Brasil, e que os de Estados Unidos e Colombia, sumados, duplicaban aos que tuitearon desde Venezuela.

https://noollodofuracan.files.wordpress.com/2019/02/3879f-1o_h1m3r6b6hleigrcvo5lw.png

O 74 por cento das mensaxes compartidas coa etiqueta #IntervencionMilitarYa producíronse desde os móbiles, co cal verificouse, unha vez máis, a preeminencia destes terminais nos escenarios de confrontación informativa.

https://noollodofuracan.files.wordpress.com/2019/02/360c4-1rxkxstvnlancomiw6dr-xq.png

Ao mesmo tempo, analicei a etiqueta #ManosFueraDeVenezuela. Como se pode apreciar, replicouse nunha maior cantidade de países, e amplamente as mensaxes en varias nacións da rexión superaron os emitidos polo chavismo desde Venezuela. Desde hai varios anos seguín de cerca as campañas en redes sociais contra Venezuela, e non observara algo similar:

https://noollodofuracan.files.wordpress.com/2019/02/4c6a8-10e_edgyqmw8cujngtv8ptq.png

O chavismo e as forzas progresistas na rexión, co acompañamento de voces en Estados Unidos, mobilizáronse nas redes para romper o cerco mediático. Saíron do esquema da «gacetilla» de prensa e da comunicación unidireccional, ao corpo a corpo na disputa de sentido, co acompañamento dalgunhas figuras de primeira liña (influenciadores), que encabezaron as tendencias revolucionarias e utilizaron as redes, en particular Twitter, na plenitude do seu potencial. Responderon consultas, interactuaron coas audiencias, replicaron organicamente con creatividade e humor os desmentidos ás operacións de propaganda da oposición e dos voceiros de Estados Unidos, e desafiaron de tal xeito os puntos de vista da sala situacional de Cúcuta, que fixeron cometer graves erros ao inimigo, como eses tweets emocionais de Marco Rubio chamando ao magnicidio de Maduro.

É evidente que se produciu unha “escoita activa” no progresismo, é dicir, a atención ás demandas doutros usuarios, á vez que se identificaban tendencias e puntos de interese da audiencia, o cal facilitou un ámbito de interacción horizontal que disparou a información e os argumentos das forzas progresistas fóra da zona de confort que integra a súa propia militancia.

Aínda que como dixen ao principio requírense doutras medicións, pódese adiantar cos datos que temos diante que o #23F opositor non só foi unha soberana derrota política para a dereita comandada en Cúcuta por Marco Rubio, senón a primeira gran evidencia de que a esquerda no continente aprende a defenderse na redes e facerlle fronte á guerra de nova xeración a escala rexional.

Fuente: Dominio Cuba